Hate Speech in the Name of Freedom of Expression: Does the Constitution Permit This?/murthyadvise.blogspot.com

 పరిచయం: భారత రాజ్యాంగంలోని అధికరణ 19(1)(a) ప్రతి పౌరుడికి తమ ఆలోచనలను, అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేసే స్వేచ్ఛను కల్పించింది. ఇది ప్రజాస్వామ్యానికి ఊపిరి వంటిది. అయితే, "హక్కులతో పాటు బాధ్యతలు వస్తాయి" అనే సూత్రాన్ని విస్మరించినప్పుడు ఈ స్వేచ్ఛ తప్పు పడుతోంది. నేటి సమాజంలో అనేది ఇతరులను దూషించడానికి లేదా అశాంతిని సృష్టించడానికి ఒక ఆయుధంగా మారుతోంది.

      భావ ముసుగులో దేశ సార్వచేయత్వాన్ని సమగ్రతను కించపరిచేలా ప్రసంగాలు చేయడమే విద్వేష పూరిత ప్రసంగాలు అంటారు.

     డిజిటల్ యుగంలో భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ పేరుతో సోషల్ మీడియాలో అబద్ధపు ప్రచారాలు (ఫేక్ న్యూస్) పెరిగిపోయాయి. ఒక వ్యక్తి వ్యక్తిత్వాన్ని ఖననం చేయడం, తప్పుడు వార్తలతో ప్రజల భయభ్రాంతులకు గురి చేయడం నిత్యకృత్యమైంది. ఇక్కడ స్వేచ్ఛ అనేది బాధ్యతహిత్యానికి మారుపేరుగా మారుతోంది.

దేశ సార్వభౌమాధికారానికి వ్యతిరేకంగా మాట్లాడటం లేదా ప్రజలను హింసకు ప్రేరేపించడం కూడా స్వేచ్ఛ పేరుతో జరుగుతోంది. రాజ్యాంగం విధించిన 'సహేతుకమైన పరిమితులను' విస్మరించడమే దీనికి ప్రధాన కారణం.  

     రాజ్యాంగ నిర్మాతలు స్వేచ్ఛను ఇస్తూనే, 19(2) అధికరణ ద్వారా పరిమితులను విధించారు. పరువు నష్టం, దేశ భద్రత, ప్రజా శాంతి, అశ్లీలత వంటి అంశాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ పరిమితులు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. ఈ పరిమితులు లేకపోతే ఒకరి స్వేచ్ఛ మరొకరి ప్రాణాలకు లేదా గౌరవానికి ముప్పుగా మారుతుంది.

     ఈ మద్య కాలంలో ఎక్కువగా మతం  ప్రాతిపదికన, ప్రాంతం పేరుతో, కులం పేరుతో  ఇలా రకరకాలుగా ఎదుటి వారిని రెచ్చగొట్టేలా విద్వేషపూరిత ప్రసంగాలు చేస్తున్నారు.

     గతంలో ఒకసారి UNO, Generel సెక్రటరీ అయినా ఆంటోనియో గట్ట్రెస్ (António Guterres) కూడా ఒక వ్యాఖ్య చేశాడు అదేమిటంటే "భారత దేశంలో విద్వేషపూరిత ప్రసంగాలు పెరుగుతున్నాయి కావున చర్యలు తీసుకోండి" అని చెప్పారు.

     ఈ మాటలను ఆధారంగా చేసుకొని సుప్రీం  కోర్టు అన్ని రాష్ట్రాలకు మరియు కేంద్ర ప్రభుతత్వానికి విద్వేషపూరీత ప్రసంగాల పైన ఒక ఆదేశం జరిగింది. అది ఎవరైతే భావస్వేచ్ఛ ప్రకటన 19(1) (A) అని చెప్పుకొని రెచ్చగొట్టే విదంగా విద్య పూరిత ప్రసంగాలు చేస్తారో వారిపైన చర్యలు తీసుకోండి అని చెప్పింది.

     ఈ విద్వేష పూరిత ప్రసంగం అనేది రాజ్యాంగంలో ఎక్కడా లేదు, కానీ దీనికి చట్టబద్దమైన మార్గదర్శకాలు ఉన్నాయి.

     1) sec 153-A of IPC (196 of BNS) : మత సామరస్యాన్ని దెబ్బ తిసేలా విద్వేష పూరిత మాటలతో రెచ్చగొడితే వారికి శిక్ష ఉంటుంది.

     2) Sec 353, sec 356 BNS ప్రకారం ఒక వర్గాన్ని కానీ, వ్యక్తిని కానీ దూషించిన, కించపరిచిన వారికి శిక్ష తప్పదు .

     గతంలో ఒక బ్యాంక్ ఉద్యోగిని తోటి ఉద్యోగులు ఆమె శరీర సౌష్టవం పై కామెంట్ చేయడంతో తాను ఆత్మహత్య చేసుకుంది.

     భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ అనేది సంపూర్ణమైన హక్కు కాదు. ఇతరుల గౌరవానికి భంగం కలిగించేలా మాట్లాడటం (పరువు నష్టం), అసభ్యత లేదా నేరానికి ప్రేరేపించడం ఈ హక్కు పరిధికి రావు. ఇలా ఒక వ్యక్తి ఆత్మగౌరవాన్ని దెబ్బతీసే హక్కు ఎవరికీ ఉండదు.

     ఎవరైనా ఒక వ్యక్తిని కించపరచడం లేదా వారి శారీరక ఆకృతిని వెక్కిరించడం అనేది రాజ్యాంగం ఇచ్చిన స్వేచ్ఛ కాదు. అది నైతికంగా మరియు చట్టపరంగా పెద్ద నేరం. భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ అనేది సమాజ అభివృద్ధికి, విమర్శకు ఉపయోగపడాలి కానీ, ఒకరి ప్రాణం తీసేలా ఉండకూడదు.

     ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో 'భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ' అనేది పౌరులకు లభించిన అత్యున్నత హక్కు. అయితే, ఈ హక్కు బాధ్యతారాహిత్యంగా మారకూడదు. ముఖ్యంగా ఎన్నికల సమయంలో రాజకీయ నాయకులు చేసే ప్రసంగాలు సమాజ గమనాన్ని నిర్దేశిస్తాయి. సమాజంలోని ఏదైనా ఒక వర్గాన్ని రెచ్చగొట్టేలా మాట్లాడటం అనేది భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ కాదు, అది ప్రజాస్వామ్య మూలాలనే దెబ్బతీసే చర్య.

     రాజ్యాంగ పరిమితులు (ఆర్టికల్ 19(2)): భారత రాజ్యాంగం 19(1)(a) ప్రకారం భావ స్వేచ్ఛను ఇచ్చినప్పటికీ, 19(2) ద్వారా దానిపై కొన్ని "సహేతుకమైన పరిమితులను" (రీయాసనబుల్ పరిమితులు) విధించింది. 

     దేశ సార్వభౌమాధికారం, శాంతిభద్రతలు, నైతికత మరియు ఇతరుల గౌరవానికి భంగం కలిగించేలా మాట్లాడే హక్కు ఎవరికీ లేదు. వర్గాల మధ్య చిచ్చు పెట్టడం 'శాంతిభద్రతల'కు విఘాతం కలిగిస్తుంది కాబట్టి, ఈ పరిమితుల కిందకు వస్తుంది.

     ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం - 1951, సెక్షన్ 8 ప్రాముఖ్యత: ఎన్నికల ప్రక్రియ స్పష్టంగా, ద్వేషరహితంగా జరగాలని ఈ చట్టం నిర్దేశిస్తుంది. 

     సెక్షన్ 8 ప్రకారం, మతం, జాతి, కులం లేదా భాష ప్రాతిపదికన వర్గాల మధ్య శతృత్వాన్ని పెంచేలా ప్రవర్తించినా, మాట్లాడినా (IPC 153A) ప్రకారం వ్యక్తి ఎన్నికల్లో పోటీ చేస్తే అర్హత లభిస్తుంది.

     క్వాజీ జ్యూడిషియల్ (క్వాజీ-జుడీషియల్) అధికారం: ఎన్నికల సంఘానికి ఉన్న ఈ అధికారం ద్వారా, అభ్యర్థుల ప్రసంగాలను పరిశీలించి, నిబంధనలు ఉల్లంఘించినట్లు తేలితే వారిని అనర్హులుగా ప్రకటించే లేదా శిక్షించే అధికారం ఉంటుంది. ఇది ఒక రకమైన న్యాయపరమైన విచారణతో సమానం.

     రెచ్చగొట్టే ప్రసంగాలు ఎందుకు 'స్వేచ్ఛ' కిందకు రావు ఎందుకంటే అది ఒక సామాజిక పోరాటం: ఒక వర్గాన్ని ఉద్దేశించి మాట్లాడటం వల్ల సమాజంలో అశాంతి రేగుతుంది. స్వేచ్ఛ అనేది ఇతరుల భద్రతను ప్రమాదంలో పడేసేలా ఉండకూడదు.

     సమానత్వానికి విరుద్ధం: ఒక వర్గాన్ని తక్కువ చేసి చూపడం రాజ్యాంగం కల్పించిన 'సమానత్వ హక్కు'కు విరుద్ధం.

     ప్రజాస్వామ్య రక్షణ: ఓటర్లను భయభ్రాంతులకు గురిచేసి లేదా భావోద్వేగాలను రెచ్చగొట్టి ఓట్లు పొందడం అనేది 'స్వేచ్ఛ మరియు స్పష్టమైన ఎన్నికల' (ఉచిత మరియు న్యాయమైన ఎన్నికలు) సూత్రానికి గొడ్డలి పెట్టు.

     తీర్పులు మరియు ఆదేశాలు:సుప్రీంకోర్టు పలు సందర్భాల్లో స్పష్టం చేస్తూ, "విద్వేషపూరిత ప్రసంగాలు (ద్వేషపూరిత ప్రసంగం) ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తిని చంపేస్తాయి" అని పేర్కొన్నారు. 

     ఎన్నికల సంఘం కూడా 'మోడల్ కోడ్ ఆఫ్ కాండక్ట్' (ఎన్నికల కోడ్) ద్వారా రాజకీయ నాయకులపై నిఘా ఉంచుతుంది.

     ఒక నాయకుడి మాటలు సమాజంలో విద్వేషాన్ని నింపితే, అది భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ అనిపించుకోదు. ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం - 1951లోని కఠిన నిబంధనలు రాజకీయాల్లో నైతికతను కాపాడటానికి ఉద్దేశించినవి. అధికారం కోసం సమాజాన్ని విచ్ఛిన్నం చేసే ప్రసంగాలను అడ్డుకోవడం ద్వారానే నిజమైన ప్రజాస్వామ్యాన్ని మనం కాపాడుకోగలం.

     విద్వేష పూరిత ప్రసంగాల (ద్వేషపూరిత ప్రసంగం) నియంత్రణకు సంబంధించి సుప్రీం కోర్టు ఆర్టికల్ 32ను ప్రస్తావిస్తూ ఇటీవల చేసిన కీలక వ్యాఖ్యలు అదేమిటంటే, భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 32 అనేది పౌరులకు తమ ప్రాథమిక హక్కుల కోసం నేరుగా సుప్రీం కోర్టును ఆశ్రయించే హక్కును కల్పిస్తుంది.

     విద్వేష ప్రసంగాల సమాజంలో సోదరభావం దెబ్బతింటుందని, ఇది వారి గౌరవప్రదమైన జీవన హక్కు (ఆర్టికల్ 21) భంగం కలిగిస్తుందని కోర్టు గుర్తించింది.

      విద్వేష ప్రసంగాలను అరికట్టడానికి ప్రస్తుతం ఉన్న క్రిమినల్ చట్టాలు (IPC/BNS) మరియు ఇతర నిబంధనలు సరిపోతాయని, కొత్త చట్టాల అవసరం లేదని సుప్రీం కోర్టు స్పష్టం చేసింది. చట్టాల్లో శూన్యత లేదని, కేవలం అమలులో లోపాలు ఉన్నాయని అభిప్రాయపడింది.

     పోలీసుల బాధ్యత - Suo Motu ఎఫ్‌ఐఆర్: విద్వేష ప్రసంగాలు జరిగినప్పుడు ఎవరైనా ఫిర్యాదు చేసే వరకు, పోలీసులు స్వచ్ఛందంగా (సు మోటు) నమోదు (ఎఫ్‌ఐఆర్) కోసం గతంలో కేసు నమోదు చేశారు. ఒకవేళ పోలీసులు స్పందించకపోతే, అది కోర్టు ధిక్కరణ కిందకు వస్తుందని హెచ్చరించింది.

     మత సామరస్యాన్ని దెబ్బతీసేలా లేదా ఒక వర్గాన్ని కించపరిచేలా చేసే ప్రసంగాలను 'ఉక్కుపాదంతో' అణచివేయాలని అత్యున్నత న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది.

      శాంతిభద్రతలను కాపాడటం అనేది రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ప్రాథమిక విధి. విద్వేష ప్రసంగాలను అడ్డుకోవడంలో విఫలమైతే అది రాష్ట్రాలు వైఫల్యమే అవుతుందని కోర్టులో ఉంది.

     ముగింపు : భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ అనేది మన భారత రాజ్యాంగం ఇచ్చిన ఒక అమూల్యమైన సంపద. ఈ హక్కు అనేది మనలో రాగద్వేషాలు లేకుండా, సోదర భావంతో మెలగాలని మన రాజ్యాంగ పెద్దలు కల్పించిన హక్కు.