భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం గవర్నర్ పదవి కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య ఒక వారధిలా పనిచేయాలి. కానీ, ప్రస్తుత రాజకీయ పరిస్థితుల్లో గవర్నర్లు తమ రాజ్యాంగ పరిమితులను దాటి ప్రవర్తిస్తున్నారనే విమర్శలు తీవ్రమవుతున్నాయి.
ఎన్నికైన ప్రజా ప్రభుత్వాల నిర్ణయాలను అడ్డుకోవడం, బిల్లులను నిలిపివేయడం, మంత్రిమండలి వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకోవడం వంటి చర్యల ద్వారా గవర్నర్ల వ్యవస్థ తరచుగా వివాదాలకు కేంద్రబిందువుగా మారుతోంది.
ఈ అధికార దుర్వినియోగంపై దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం (సుప్రీంకోర్టు) సైతం పలుమార్లు తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశారు. గవర్నర్లు రాజ్యాంగబద్ధంగా వ్యవహరించాలే తప్ప, సమాంతర ప్రభుత్వాలను నడపడానికి ప్రయత్నించాలని స్పష్టం చేసింది.
ఈ నేపథ్యంలో, గవర్నర్ల విచక్షణాధికారాలకు అడ్డుకట్ట వేస్తూ, సమాఖ్య వ్యవస్థను కాపాడేలా సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన కీలక తీర్పులు మరియు మైలురాయి లాంటి కేసుల గురించిన సమగ్ర విశ్లేషణ ఈ వ్యాసంలో వివరంగా తెలుసుకుందాం.
గవర్నర్ వ్యవస్థ పై గల కొన్ని కేసులు వాటి వివరాలను చూద్దాం :
నబమ్ రెబియా కేసు (2016): గవర్నర్ తన విచక్షణాధికారాలను ఇష్టానుసారంగా ఉపయోగించలేరని, ఆయన అసెంబ్లీకి సమాంతరంగా ప్రభుత్వాన్ని నడపలేరని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
Nabam Rebia Case (2016) గురించి పూర్తిగా విశ్లేషిస్తే…. నాబం రేబియా కేసు (2016) అనేది భారత రాజ్యాంగ చరిత్రలో గవర్నర్ అధికారాలు మరియు అసెంబ్లీ స్పీకర్ అధికారాల పరిధిని స్పష్టం చేసిన అత్యంత కీలకమైన మైలురాయి లాంటి తీర్పు.
అరుణాచల్ ప్రదేశ్లో ఏర్పడిన రాజకీయ సంక్షోభం కారణంగా ఈ కేసు సుప్రీంకోర్టుకు చేరింది.
ఈ కేసు నేపథ్యం, వివాదం మరియు సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పు వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
కేసు నేపథ్యం (రాజకీయ సంక్షోభం):
2015-16లో అరుణాచల్ ప్రదేశ్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ అధికారంలో ఉంది. నబం తుకీ ముఖ్యమంత్రిగా, నాబం రేబియా అసెంబ్లీ స్పీకర్గా ఉన్నారు.
అయితే అధికార పార్టీకి చెందిన కొందరు ఎమ్మెల్యేలు తిరుగుబాటు చేసి, ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా మారారు.
దీనితో ఆ రాష్ట్ర అసెంబ్లీ సమావేశాలను నిర్ణీత సమయం కంటే ముందే (ఆరు వారాల ముందే) నిర్వహించాలని అప్పటి గవర్నర్ స్వతంత్రంగా నిర్ణయించారు.
ఇంకా, స్పీకర్ నాబమ్ రేబియాను పదవి నుంచి తొలగించాలనే తీర్మానాన్ని మొదట చేపట్టాలని గవర్నర్ నిర్ణయించారు .
సుప్రీంకోర్టు తీర్పులోని కీలక అంశాలు:
ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల రాజ్యాంగ ధర్మాసనం ఈ కేసులో ఏకగ్రీవంగా తీర్పునిస్తూ, గవర్నర్ మరియు స్పీకర్ అధికారాలపై స్పష్టమైన నిబంధనలు విధించారు.
గవర్నర్ స్వతంత్రంగా వ్యవహరించలేరు: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 163 ప్రకారం, గవర్నర్ కేవలం ముఖ్యమంత్రి ఆమోదాన్ని మంత్రిమండలి సలహా మరియు సూచనల మేరకే అసెంబ్లీ సమావేశాలకు పిలవాలి (సమ్మన్) లేదా వాయిదా వేయాలి (ప్రోరోగ్). మంత్రిమండలి సలహా లేకుండా గవర్నర్ సొంతంగా అసెంబ్లీ తేదీలను మార్చలేరు.
గవర్నర్ విచక్షణాధికారాలకు పరిమితులు: గవర్నర్కు రాజ్యాంగం కల్పించిన విచక్షణాధికారాలు అపరిమితమైనవి కావు. అవి కేవలం రాజ్యాంగం ప్రత్యేకంగా ఆమోదించబడిన అంశాలకే పరిమితం.
స్పీకర్పై తొలగింపు తీర్మానం ఉన్నప్పుడు: స్పీకర్ను పదవి నుండి తొలగించే తీర్మానం అసెంబ్లీలో పెండింగ్లో ఉన్నప్పుడు, ఆయన ఎమ్మెల్యేలపై అనర్హత వేటు (అనర్హత) వేసే అధికారాన్ని ఉపయోగించలేరు. తన స్వంత స్పీకర్ పదవికే ముప్పు ఉన్నప్పుడు, పదవిని రద్దు చేయడం సరైనది కాదని కోర్టు ప్రకటించింది.
ఈ తీర్పు ప్రాధాన్యత:
ఈ తీర్పు సుప్రీంకోర్టు అరుణాచల్ ప్రదేశ్లో గవర్నర్ విధించిన రాష్ట్రపతి పాలనను రద్దు చేసి, పడిపోయిన ప్రభుత్వాన్ని తిరిగి పొందింది.
భారతదేశ చరిత్రలో కోర్టు ఉత్తర్వుల ద్వారా ఒక రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తిరిగి ఏర్పాటవ్వడం ఇదే మొదటిసారి. కేంద్ర ప్రభుత్వం గవర్నర్ వ్యవస్థను ఉపయోగించి రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకోకుండా ఈ తీర్పు అడ్డుకట్ట వేసింది.
ఇటీవలి కాలంలో గవర్నర్ పౌర ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో ఒక తత్వవేత్తగా, మార్గదర్శకుడిగా, రాజ్యాంగ సంరక్షకుడిగా వ్యవహారించాలని గతంలో తమిళనాడు గవర్నర్ RN రవి విషయంలో సుప్రీం కోర్ట్ స్పష్టం చేసింది.
కొన్ని సందర్భాల్లో కేంద్ర ప్రభుత్వాలు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను ఇబ్బంది పెట్టడానికి ఈ గవర్నర్ వ్యవస్థను వాడుకుంటూనే ఉన్నారు.
ఉదాహరణకు: పశ్చిమ బెంగాల్ గవర్నర్ vs రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, తమిళనాడు ప్రభుత్వం DMK vs గవర్నర్ RN రవి, కేరళ ప్రభుత్వం పిన్నరయి విజయన్ VS గవర్నర్ రవి (2022-23), లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ VS ఢిల్లీ ప్రభుత్వం, తెలంగాణ ప్రభుత్వం vs తమిళసై సౌందర్య రాజన్ (2022-23)
పశ్చిమ బెంగాల్ గవర్నర్కు మరియు మమతా బెనర్జీ నుండి రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి మధ్య ఉన్న వివాదాలు భారత రాజ్యాంగం మరియు రాజకీయ చరిత్రలో అత్యంత తీవ్రమైనవిగా మారాయి.
ముఖ్యంగా మే 2026 నాటి పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాల తర్వాత అక్కడ ఒక రాజ్యాంగ సంక్షోభం తలెత్తింది.
పశ్చిమ బెంగాల్ గవర్నర్ వర్సెస్ రాష్ట్ర వివాదంలో ముఖ్యాంశాలు మరియు తాజా పరిణామాలు కింద పేర్కొన్నాను చూడండి :
1. 2026 అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాలు - రాజ్యాంగ సంక్షోభంఎన్నికల ఫలితం:
మే 2026లో జరిగిన పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో బీజేపీ ఘనవిజయం.
(గమనిక : మమతా బెనర్జీ తన భవానీపూర్ స్థానంలో కూడా ఓడిపోయారు).
రాజీనామాకు నిరాకరణ: తృణమూల్ కాంగ్రెస్ (TMC) ఘోర పరాజయం పాలైనప్పటికీ, ఈ ఎన్నికల్లో "కుట్ర మరియు అవకతవకలు" జరిగినట్లు ఆరోపిస్తూ మమతా బెనర్జీ ముఖ్యమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేయడానికి నిరాకరించారు.
గవర్నర్ కఠిన చర్య: దీనితో ప్రస్తుత పశ్చిమ బెంగాల్ గవర్నర్ ఆర్.ఎన్. రవి, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 174(2)(బి) ప్రకారం లభించిన అధికారాలను ఉపయోగించి వెస్ట్ బెంగాల్ అసెంబ్లీని తక్షణమే రద్దు చేశారు. కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పడే వరకు తాత్కాలిక పాలనా బాధ్యతలను గవర్నర్ తన చేతుల్లోకి తీసుకున్నారు.
2. యూనివర్సిటీ వీసీల నియామక వివాదం ఛాన్స్ లర్ల మార్పు బిల్లు:
కేరళ తరహాలోనే, రాష్ట్రంలోని విశ్వవిద్యాలయాలకు గవర్నర్ను కాకుండా ముఖ్యమంత్రిని ఛాన్సలర్గా నియమించేలా మమతా బెనర్జీ ప్రభుత్వం అసెంబ్లీలో బిల్లు పాస్ చేసింది.
ఏకపక్ష నియామకాలు: అప్పటి గవర్నర్ సి.వి. ఆనంద బాస్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వంతో సంప్రదించకుండా పలు వర్సిటీలకు తాత్కాలిక వైస్ ఛాన్సలర్లను (VCs) నియమించడాన్ని ప్రభుత్వం తీవ్రంగా వ్యతిరేకించింది.
3. బిల్లులను నిలిపివేయడం (సుప్రీంకోర్టుకు చేరిన వివాదం):
అసెంబ్లీ ఆమోదించిన 8 ముఖ్యమైన బిల్లులపై సంతకాలు చేయకుండా గవర్నర్ కాలయాపన చేస్తున్నారంటూ వెస్ట్ బెంగాల్ ప్రభుత్వం సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది.
గవర్నర్ ఎన్నుకున్న శాసనసభల నిర్ణయాలను నిరవధికంగా తొలగించలేరని లేదా నిలిపివేయలేరని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కోర్టులో వాదించింది.
4. శాంతిభద్రతలు - పోస్ట్ పోల్ వయోలెన్స్:
ఎన్నికల తర్వాత హింస (పోల్ పోల్ హింస) మరియు శాంతిభద్రతల క్షీణతపై రాజ్ భవన్ (గవర్నర్ కార్యాలయం) నిరంతరం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నిస్తూ వచ్చింది. గవర్నర్లు స్వయంగా క్షేత్రస్థాయి పర్యటనలు చేయడంపై మమతా బెనర్జీ తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తూ, గవర్నర్ కేంద్ర ప్రభుత్వ ఏజెంట్గా ఉన్నారు.
సారాంశం: కేరళ, తమిళనాడు తరహాలోనే పశ్చిమ బెంగాల్లో కూడా గవర్నర్ మరియు ముఖ్యమంత్రి మధ్య సంబంధాలు పూర్తిగా దెబ్బతిన్నాయి. మే 2026 నాటి ఫలితాల అనంతరం మమతా బెనర్జీ రాజీనామా చేయకపోవడం, గవర్నర్ అసెంబ్లీని రద్దు చేయడం వంటి పరిణామాలతో ఈ వివాదం సుప్రీంకోర్టు గుమ్మం తొక్కింది
తమిళనాడు ప్రభుత్వం DMK vs గవర్నర్ RN రవి:
గతంలో తమిళనాడు గవర్నర్ కొన్ని బిల్లులను చట్టాలు కాకుండా అడ్డుకున్నాడు. దాంతో ఆ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సుప్రీం కోర్టును ఆశ్రయించాల్సి వచ్చింది. దానితో సుప్రీం కోర్టు ఆర్టికల్ 200 ప్రకారం ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా, గవర్నర్ వైఖరికి వ్యతిరేకంగా తీర్పునిచ్చింది.
దీనితో తమిళనాడు ప్రభుత్వం ఈ తీర్పును భారత రాజ్యాంగ వ్యవస్థ చరిత్రలోనే ఇది ఒక స్వర్ణయుగంగా హర్షం వ్యక్తం చేసింది. ఈ తీర్పు ఒక్కటి చాలు భారత రాజ్యాంగంలోని సమైక్య వ్యవస్థ గురించి వివరించడానికి...........
గవర్నర్ అనవసరమైన విషయాల్లో అత్యుత్సాహాన్ని చూపిస్తే ఆ రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి చెడ్డ పేరు వస్తుంది. మన రాజ్యాంగం ప్రకారం మన కేంద్ర ప్రభుత్వానికి పూర్తి స్థాయి అధికారం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు కూడా స్వయం ప్రతిపత్తి ఉంటుందనే విషయాన్నీ మరొకసారి ఈ కేసు నిరూపించింది.
గవర్నర్ ఎలక్షన్ ద్వారా వచ్చిన వ్యక్తి కాదు, ప్రజల చేత ఎన్నుకోబడిన ప్రభుత్వం మీదనే ప్రజలు భరోసా ఇవ్వాలి అని సుప్రీం కోర్టు ప్రకటించింది.
రాజ్యాంగం మనకు భారతదేశం ఎలా ఉండాలి? దీనికొరకు ప్రజల చేత ఎన్నికైన నాయకుల ఆలోచన ఎలా ఉండాలి? అనేది నేర్పుతుంది .
గతంలో TN ప్రభుత్వం 10 బిల్లులను పాస్ చేయగా వాటిని గవర్నర్ ఆమోదించకుండా పాకెట్ విటో ను ఉపయోగించుకున్నారు. దానితో నాటి DMK ప్రభుత్వం తిరిగి అవే బిల్లులను పాస్ చేసింది. అయినా గవర్నర్ సంతకం చేయలేదు. ఇది ఒక దేశ సమాఖ్య వ్యవస్థ యొక్క సమగ్రతను అడ్డుకున్నట్టుగా భావించిన నాటి తమిళనాడు ప్రభుత్వం సుప్రీం కోర్ట్ ను ఆశ్రయించాల్సి వచ్చింది.
సుప్రీం కోర్టు ఆర్టికల్ 142 ప్రకారం బిల్లును పాస్ చేయండి అని తమిళనాడు ప్రభుత్వానికి ప్రకటించింది. ఆర్టికల్ 142 ప్రకారం సుప్రీంకోర్టుకు పూర్తి న్యాయం అందించడానికి అవసరమైన ఉత్తర్వులను జారీ చేసే అధికారం ఉంది.
ఆర్టికల్ 142 అనేది ఒక ప్రత్యేకమైన నిబంధన, ఇది సుప్రీం కోర్టుకు పూర్తి న్యాయం అవసరం అయితే ఏ ఆదేశాలు అయినా జారీ చేసే అధికారాన్ని కల్గి ఉంటుంది.
ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రజలు ఇచ్చిన అధికారాన్ని దిక్కరించే హక్కు ఎవరికీ లేదని సుప్రీం కోర్టు తీర్పునిచ్చింది.
కేరళ ప్రభుత్వం పిన్నరయి విజయన్ VS గవర్నర్ రవి (2022-23):
2022-23 మధ్య కాలంలో కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్ నాయకత్వంలోని రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి, అప్పటి గవర్నర్ ఆరిఫ్ మహ్మద్ ఖాన్కు మధ్య తీవ్రమైన రాజ్యాంగ, పరిపాలన ఘర్షణలు జరిగాయి.
విశ్వవిద్యాలయాల ఉపకులపతుల (VCs) నియామకాలు, రాష్ట్ర శాసనసభ ఆమోదించిన కీలక బిల్లులను గవర్నర్ నిలిపివేయడం ఈ వివాదానికి ముఖ్య కారణాలు.
ఈ వివాదానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన అంశాలు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:
1. విశ్వవిద్యాలయాల వివాదం (ఛాన్సలర్ అధికారాలు):
కేరళలోని విశ్వవిద్యాలయాల పాలనలో గవర్నర్ (ఛాన్సలర్ హోదాలో) జోక్యం చేసుకుంటున్నారని, ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా వ్యవహరిస్తున్నారని సీఎం విజయన్ ప్రభుత్వం ఆరోపించింది.
నిబంధనలకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయని ఆరోపిస్తూ కేరళలోని 9 యూనివర్సిటీల వీసీలకు గవర్నర్ రాజీనామాలు కోరడం తీవ్ర దుమారం రేపింది.
దీనికి స్పందించిన కేరళ కేబినెట్, గవర్నర్ను ఆయా వర్సిటీల ఛాన్సలర్ పదవి నుంచి తొలగిస్తూ ఆర్డినెన్స్ తీసుకురావాలని నిర్ణయించింది.
2. బిల్లుల పెండింగ్ వివాదం:
రాష్ట్ర శాసనసభ ఆమోదించిన సుమారు 8 బిల్లులపై గవర్నర్ నిర్ణయం తీసుకోకుండా చాలా కాలం పాటు పెండింగ్లో ఉంచారు.
ముఖ్యంగా విశ్వవిద్యాలయాల చట్టాల సవరణ, కేరళ లోకాయుక్త సవరణ బిల్లులపై గవర్నర్ అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారు.
దీనివల్ల ప్రజా సంక్షేమ పనులు, పరిపాలన స్తంభించిపోతోందని ఆరోపిస్తూ కేరళ 2023 చివరిలో ప్రభుత్వం సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది.
3. సుప్రీంకోర్టు జోక్యం:
ఈ పిటిషన్ను విచారించిన సుప్రీంకోర్టు... బిల్లులను ఆమోదించకుండా గవర్నర్లు కొంత కాలం పాటు పక్కకు పెట్టడంపై తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశారు.
గవర్నర్ తీరు ప్రత్యర్థి (విరోధి) లాగా ఉందని, కాలయాపనకు ఎటువంటి రాజ్యాంగబద్ధ కారణాలు లేవని అత్యున్నత న్యాయస్థానం వ్యాఖ్యానించింది.
4. రాజకీయ మాటల యుద్ధం:
రాజ్భవన్ వేదికగా గవర్నర్ ఖాన్, ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా నేరుగా విమర్శలు గుప్పించగా, సీఎం పినరయి విజయన్ మరియు ఇతర మంత్రులు గవర్నర్ అధికార పార్టీకి అనుకూలంగా వ్యవహరించారని ఎదురుదాడి చేశారు.
ఒకానొక దశలో మంత్రులపై చర్యలు తీసుకుంటానని గవర్నర్ హెచ్చరించడం, సర్వత్రా చర్చనీయాంశమైంది. ( గవర్నర్ మంత్రి ని తొలగించవచ్చా అంశంపై గల వ్యాసాన్ని చదవండి)
ఈ ఘర్షణలు కేరళలో తీవ్ర రాజకీయ వాతావరణాన్ని సృష్టించాయి. ఆ తర్వాత గవర్నర్గా రాజేంద్ర విశ్వనాథ్ అర్లేకర్ 2025 ప్రారంభ బాధ్యతలు స్వీకరించారు, విధానపరమైన ప్రసంగాల విషయంలో వివాదాలు కొనసాగుతున్నాయి.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం vs తమిళిసై సౌందర్య రాజన్ (2022-23):
తెలంగాణ ప్రభుత్వం (ముఖ్యంగా కె. చంద్రశేఖర్ రావు అనుమతిని బిఆర్ఎస్ ప్రభుత్వం) మరియు మాజీ గవర్నర్ డాక్టర్ తమిళిసై సౌందర్య రాజన్ మధ్య 2020 నుండి 2024 ప్రారంభం వరకు తీవ్రమైన రాజకీయ, రాజ్యాంగ వివాదాలు నడిచాయి. రాష్ట్రంలోని ప్రభుత్వానికి, రాష్ట్రంలోని ప్రాంతీయ పార్టీకి మధ్య ఉన్న రాజకీయ వైరుధ్యాలే దీనికి ప్రధాన కారణం.
తమిళిసై సౌందర్యరాజన్ సెప్టెంబర్ 2019 నుండి మార్చి 2024 లో రాజీనామా చేసే తెలంగాణ వరకు గవర్నర్గా బాధ్యతలు చేపట్టారు.
ఈ కాలంలో ఇరు పక్షాల మధ్య నడిచిన ప్రధాన వివాదాల వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
1. బిల్లుల ఆమోదంలో ఆలస్యం & సుప్రీంకోర్టు కేసువివాదం:
తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఆమోదించిన సుమారు 10 ముఖ్యమైన బిల్లులను (యూనివర్సిటీల రిక్రూట్మెంట్ బోర్డు బిల్లు, ప్రైవేట్ యూనివర్సిటీల బిల్లు, మోటార్ వెహికల్ టాక్స్ బిల్లు) గవర్నర్ తమిళిసాయి సౌందర్యరాజన్ ఆమోదించకుండా చాలా కాలం పాటు తన వద్దే పెట్టుకున్నారు.
కోర్టు మెట్లెక్కిన ప్రభుత్వం:
గవర్నర్ కావాలనే రాజ్యాంగ స్తంభన సృష్టిస్తున్నారని ఆరోపిస్తూ 2023 ఏప్రిల్లో తెలంగాణ ప్రభుత్వం సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది.
సుప్రీంకోర్టు జోక్యంతో గవర్నర్ కొన్ని బిల్లులను ఆమోదించారు.
2. ఎమ్మెల్సీ నియామకాల తిరస్కరణ:
ప్రభుత్వం నామినేటెడ్ కోట కింద పాడి కౌశిక్ రెడ్డి పేరును ఎమ్మెల్సీ (MLC) పదవికి సిఫార్సు చేయగా, ఆయనకు తగిన సామాజిక సేవా నేపథ్యం లేదంటూ గవర్నర్ ఆ ఫైల్ను తిరస్కరించారు. ఇది ఇరు వర్గాల మధ్య సంబంధాలను పూర్తిగా దెబ్బతీసింది.
3. ప్రోటోకాల్ ఉల్లంఘన ఆరోపణలు:
తాను ఒక మహిళా గవర్నర్ అయిన రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తనను తీవ్రంగా వివక్షకు గురిచేస్తోందని తమిళిసై బహిరంగంగానే ప్రదర్శించారు. తాను జిల్లాల పర్యటనలకు వెళ్లినప్పుడు కనీసం జిల్లా కలెక్టర్లు, ఎస్పీలు కూడా ప్రోటోకాల్ ప్రకారం కనిపించడం లేదు.
4. సమ్మక్క-సారలమ్మ జాతర:
ఈ జాతరకు వెళ్లడానికి రాజ్ భవన్ హెలికాప్టర్ కోరగా, ప్రభుత్వం నుండి ఎలాంటి స్పందన రాలేదని ఆమె 8 గంటల పాటు రోడ్డు మార్గంలో ప్రయాణించాల్సి వచ్చింది.
5. గణతంత్ర దినోత్సవం (రిపబ్లిక్ డే) వివాదం:
కోవిడ్ నెపంతో ప్రభుత్వం సికింద్రాబాద్ పరేడ్ గ్రౌండ్స్లో అధికారిక రిపబ్లిక్ డే వేడుకలను నిర్వహించలేదు. దీనితో గవర్నర్ తమిళిసై రాజ్భవన్లోనే జాతీయ జెండాను ఎగురేశారు.
ఈ వేడుకకు అప్పటి ముఖ్యమంత్రి మరియు ఇతర మంత్రులు హాజరుకాకపోవడం పెద్ద చర్చనీయాంశమైంది. అలాగే అసెంబ్లీ బడ్జెట్ సమావేశాల్లో గవర్నర్ ప్రసంగం లేకుండానే ప్రభుత్వం సభను ప్రారంభించడం వివాదానికి దారితీసింది.
6. ఫోన్ ట్యాపింగ్ అనుమానాలు:
రాజ్భవన్ పరిణామాలు సోషల్ మీడియాలో వస్తున్న పోస్టులను బట్టి, తన ఫోన్లను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ట్యాప్ చేస్తోందేమోననే అనుమానం ఉందంటూ గవర్నర్ తమిళిసై సంచలన వ్యాఖ్యలు చేశారు.
ఆర్టికల్ 200: రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చేసిన గవర్నర్లను ఆమోదించవచ్చు, లేదా రిజెక్ట్ చేయవచ్చు . ఆమోదిస్తే ఆ బిల్లు చట్టంగా మారుతుంది.
ఆర్టికల్ 201: కొన్ని బిల్లుల పరిశీలన కోసం రాష్ట్రపతికి గవర్నర్ పంపుతారు.
DD బసు గారు ఏదైనా ఒక బిల్లు గవర్నర్ దగ్గరకు వచ్చిందంటే ఆ బిల్లును గవర్నర్ ఆమోదం తెలపలేదంటే దాని అర్ధం ఆ బిల్లు రధ్ధయినట్టే అని అభిప్రాయపడ్డారు.
కానీ సుప్రీం కోర్టు ఏదైనా ఒక బిల్లు గవర్నర్ దగ్గరకు వచ్చినప్పుడు గవర్నర్ ఆ బిల్లును అంగీకరించాలి లేదా రిటర్న్ ఇవ్వాలి లేదా రాష్ట్రపతి దగ్గరకు పంపాలి. అంతేకానీ ఆ బిల్లును హోల్డ్లో పెట్టుకోకూడదు. అంటే ఇక్కడ గవర్నర్కు బిల్లును రిజెక్ట్ చేసే అధికారం లేదని సుప్రీం కోర్టు పరోక్షంగా చెప్పింది.
బిల్లులలో ఏమైనా తప్పులుంటే ఆ బిల్లును పునఃపరిశీలన కోసం పంపాలి. అటు పిమ్మట పునఃపరిశీలన అనంతరం ఆ బిల్లును ఖచ్చితంగా గవర్నర్ ఆమోదించాలి.
అంటే ఇక్కడ సుప్రీం కోర్టు గవర్నర్ యొక్క అధికారాలను తగ్గించి రాష్ట్ర శాసన సభ యొక్క అధికారాలను పెంచింది.
దీనికి గల కారణం భారతదేశంలో గవర్నర్ పదవి అనేది ప్రజల చేత ఎన్నుకోబడే పదవి కాదు. ప్రజల చేత ఎన్నుకోబడిన ప్రజా ప్రతినిధుల సభకు ఈ ప్రజాస్వామ్య దేశంలో ఎక్కువ అధికారాలు ఉంటాయి.
రాష్ట్ర అభ్యుదయం కోసం చేసే బిల్లులను ఆమోదించకుండా చేయడం వల్ల ప్రజాస్వామ్యం కుంటుపడుతుంది.
సమాఖ్య వ్యవస్థ అనేది రాజ్యాంగం యొక్క ప్రాథమిక స్వరూపంలో ఒక భాగం అని, ఎన్ని సార్లు సుప్రీం కోర్టు తీర్పు ఇచ్చిన కేంద్రాలు దానిని ఖాతరు చేయడం లేదు.
భారతదేశంలోని కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలను బలోపేతం చేయడానికి మరియు గవర్నర్ వ్యవస్థను మరింత స్పష్టంగా, పక్షపాతంగా మార్చడానికి పలు కమిషన్లు (ముఖ్యంగా సర్కారియా కమిషన్ (1988), పూంచీ కమిషన్ (2007), మరియు సుప్రీంకోర్టు అనేక కీలకమైన సంస్కరణలను ప్రతిపాదించాయి.
1. గవర్నర్ నియామక ప్రక్రియలో మార్పులు (అపాయింట్మెంట్ సంస్కరణలు):
ముఖ్యమంత్రితో సంప్రదింపులు:
గవర్నర్ను నియమించే ముందు కేంద్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిని తప్పనిసరిగా సంప్రదించాలి.
కొలీజియం వ్యవస్థ:
గవర్నర్ ఎంపిక కేవలం కేంద్ర ప్రభుత్వమే కాకుండా... ప్రధానమంత్రి, ఉపరాష్ట్రపతి, లోక్సభ స్పీకర్, హోంమంత్రి మరియు ఆయా రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రితో కూడిన ఒక స్వతంత్ర కమిటీ (కాలీజియం) ద్వారా చేపట్టాలి.
రాజకీయ రహిత వ్యక్తులు:
గవర్నర్గా నియమితులయ్యే వ్యక్తి స్థానిక రాజకీయాలకు దూరంగా ఉండే ప్రసిద్ధుడై ఉండాలి. నియామకానికి ముందు కనీసం రెండు సంవత్సరాల పాటు ఎలాంటి రాజకీయాల్లో పాల్గొనకూడదు. అలాగే, అతను/ఆమె ఆ రాష్ట్రానికి చెందిన వ్యక్తి కాకూడదు.
2. పదవీ కాల భద్రత మరియు తొలగింపు ప్రక్రియ (పదవీకాలం యొక్క భద్రత):
గవర్నర్ ను రాజకీయ ఫుట్బాల్గా మార్చకూడదు:
రాష్ట్రంలో ప్రభుత్వం మారినప్పుడల్లా రాష్ట్రాల్లో గవర్నర్లను మార్చే పద్ధతికి స్వస్తి పలకాలి. వారికి 5 ఏళ్ల స్థిరమైన పదవీ కాలాన్ని అందించాలి.
అసెంబ్లీ ద్వారా తొలగింపు (అభిశంసన):
గవర్నర్ను కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏకపక్షంగా తొలగించే 'ప్లెజర్ డాక్ట్రిన్' (ప్లెజర్ డాక్ట్రిన్) ను పరిమితం చేయాలి. రాష్ట్రపతిని తొలగించినట్లే, గవర్నర్ను కూడా దుష్ప్రవర్తన ఆధారంగా రాష్ట్ర శాసనసభ (అసెంబ్లీ) తీర్మానం లేదా అభిశంసన ద్వారా మాత్రమే అధికారాన్ని తొలగించాలి.
3. విచక్షణాధికారాల నియంత్రణ (విచక్షణ అధికారాలను పరిమితం చేయడం):
బిల్లుల ఆమోదానికి కాలపరిమితి:
రాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఆమోదించిన బిల్లులను గవర్నర్లు కాలయాపన చేయకుండా ఆమోదించడానికి లేదా రాష్ట్రపతి పరిశీలనకు పంపడానికి 6 నెలల కాలపరిమితిని నిర్దేశించాలి.
ఫ్లోర్ టెస్ట్ మాత్రమే ప్రామాణికం:
ఒక ప్రభుత్వానికి మెజారిటీ ఉందో లేదో గవర్నర్ తన సొంత నిర్ణయంతో కాకుండా, కేవలం అసెంబ్లీ వేదికగా (ఫ్లోర్ టెస్ట్) మాత్రమే తేల్చాలి.
4. ఇతర బాధ్యతల నుండి మినహాయింపు (రాజ్యాంగ రహిత పాత్రలు):
యూనివర్సిటీల ఛాన్సలర్ పదవి:
గవర్నర్లను వివాదాల్లోకి లాగకుండా ఉండాలంటే, వారికి విశ్వవిద్యాలయాల ఛాన్సలర్ లాంటి అదనపు రాజ్యాంగ బాధ్యతలను అప్పగించకూడదు. యూనివర్సిటీ వైస్-ఛాన్సలర్ల నియామక అధికారాలను పూర్తిగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకే వదిలేయాలి.
5. ప్రవర్తనా నియమావళి:
గవర్నర్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం కేవలం "ఏజెంట్లుగా" వ్యవహరించకుండా, కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య ఒక గౌరవప్రదమైన రాజ్యాంగ వారధిగా పనిచేసేలా ఒక సమగ్రమైన ప్రవర్తనా నియమావళిని (కోడ్ ఆఫ్ కండక్ట్) చట్టబద్ధం చేయాలి.
మన భారత రాజ్యాంగం మనం ఇవి చేయాలి, ఇవి చేయకూడదు అని మాత్రమే చెప్పలేదు, దీర్ఘకాలికంగా రాబోయే కాలంలో అవసరమయ్యే విధంగా ఒక దృష్టి కోణంలో కూడా ఆలోచించాలి అనే విధంగా నిర్వచించబడింది.
గమనిక : మీకు తెలిసిన ఇన్ఫర్మేషన్, మీ సూచనలు, సలహాలు కామెంట్స్ ద్వారా తెలియచేయండి.
ధన్యవాదాలు 🌹
0 Comments