ARC Recommendations on Centre-State Relations & IAS Reforms/murthyadvise.blogspot.com

     

     భారతదేశం లాంటి సువిశాల, వైవిధ్యభరితమైన ప్రజాస్వామ్య దేశంలో సుపరిపాలన (గుడ్ గవర్న్) అందించడానికి ప్రభుత్వ యంత్రాంగాన్ని ఆధునీకరించడం ఎంతో అవసరం.

     బ్రిటీష్ కాలం నాటి పాత పరిపాలనా సాంకేతికతను మార్చి, నేటి సమాజ అవసరాలకు అనుగుణంగా ప్రభుత్వాన్ని తీర్చిదిద్దేందుకు భారత ప్రభుత్వం నియమించిన అత్యున్నత అధికారిక సంస్థ "పరిపాలన సంస్కరణల సంఘం" (పరిపాలన సంస్కరణల కమీషన్ - ARC).

     ఈ వ్యాసంలో ARC యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యాలు, కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై దాని సిఫార్సులు, కీలక రాజ్యాంగ ఆర్టికల్స్ పై దాని ప్రభావం మరియు సివిల్ సర్వీసెస్ సంస్కరణలతో దేశం ఏ విధంగా అభివృద్ధి పథంలో దూసుకుపోతుందో క్షుణ్ణంగా తెలుసుకుందాం.

1. పరిపాలన సంస్కరణల సంఘం (ARC) అంటే ఏమిటి? దాని ఉద్దేశ్యాలు:

     దేశంలో మారుతున్న సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ప్రభుత్వ పాలనా రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం ఈ సంఘం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

జవాబుదారీతనం: 

     ప్రభుత్వ పనితీరులో ప్రజల పట్ల జవాబుదారీతనాన్ని పెంచడం.

అవినీతి నిర్మూలన: 

     లంచగొండితనాన్ని అరికట్టి పారదర్శకమైన పాలనను అందించడం.

ప్రజా సమస్యల పరిష్కారం: 

     సామాన్యుడి ఫిర్యాదులను త్వరగా సరిపోయే వేదిక నిర్మించడం.

ఆర్థిక క్రమశిక్షణ: 

     ప్రజా ధనం వృధా కాకుండా చూస్తూ, పరిపాలనా వ్యయాన్ని తగ్గించడం.

ఇప్పటివరకు ఎన్నిసార్లు నియమించారు?

     భారతదేశంలో ఇప్పటివరకు రెండుసార్లు అత్యున్నత పరిపాలనా సంస్కరణల సంఘాలను నియమించారు:

మొదటి ARC (1966): జనవరి 5, 1966న మొరార్జీ దేశాయ్ అధ్యక్షతన ఇది ఏర్పాటైంది (తరువాత కె. హనుమంతయ్య అధ్యక్ష బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు). ఇది 20 నివేదికలలో 537 సిఫార్సులను సమర్పించింది.

రెండవ ARC (2005): ఆగస్టు 31, 2005న వీరప్ప మొయిలీ అధ్యక్షతన ఏర్పాటైంది. ఈ సంఘం 'పాలనలో నైతికత', 'ఈ-గవర్నెన్స్', 'సంక్షోభ నిర్వహణ' వంటి ఆధునిక అంశాలు 15 కీలక నివేదికలను అందించింది.

2. కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు & గవర్నర్ వ్యవస్థపై ARC సిఫార్సులు:

     కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల మధ్య సత్సంబంధాలు ఉంటేనే దేశ సమాఖ్య వ్యవస్థ (ఫెడరలిజం) బలంగా ఉంటుందని మొదటి ARC స్పష్టం చేసింది. ముఖ్యంగా వివాదస్పదంగా మారిన గవర్నర్ వ్యవస్థ పై ఈ సంఘం కీలక మార్గదర్శకాలను ఇచ్చింది.

రాజకీయ రహిత నియామకాలు: 

     గవర్నర్ పదవి అనేది కేంద్రానికి కేవలం ఒక ఏజెంట్‌లా కాకుండా, రాజ్యాంగ బద్ధమైన స్వతంత్ర శక్తిగా ఉండాలి. సుదీర్ఘ ప్రజా జీవితం, పరిపాలనా అనుభవం ఉండి, ఏ రాజకీయ పార్టీకి చెందని (నాన్-పార్టీసన్) నిష్పాక్షిక వ్యక్తినే గవర్నర్లుగా నియమించాలి.

ముఖ్యమంత్రితో సంప్రదింపులు: 

     గవర్నర్ నియామక సమయంలో సంబంధిత రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రితో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఖచ్చితంగా సంప్రదింపులు జరపాలి. దీనివల్ల కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య సఖ్యత పెరుగుతుంది.

3. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్స్ – కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై వాటి ప్రభావం:

     కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య ఘర్షణలకు కారణమైన కొన్ని అధికరణలు మరియు వాటి దుర్వినియోగాన్ని అడ్డుకోవడానికి ARC క్రింది విధంగా కొన్ని అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేసింది :

ఆర్టికల్ 256 & 257 (రాష్ట్రాలకు కేంద్రం ఇచ్చే ఆదేశాలు): 

     కేంద్రం ఇచ్చే సూచనలను రాష్ట్రాలపై బలవంతంగా రుద్దకూడదు. జాతీయ ప్రయోజనాలు ఉన్నప్పుడు మాత్రమే, అది కూడా కేవలం అసాధారణ పరిస్థితుల్లోనే ఈ అధికారాలను వాడాలి.

ఆర్టికల్ 356 (రాష్ట్రపతి పాలన విధింపు): 

     దీని దుర్వినియోగం వల్ల సమాఖ్య స్ఫూర్తి దెబ్బతింటోంది. రాష్ట్రంలో రాజ్యాంగం పూర్తిగా విఫలమై, అన్ని ప్రత్యామ్నాయాలు ముగిసిపోయినప్పుడే దీనిని "చివరి అస్త్రం" (డెడ్ లెటర్) గా మాత్రమే వాడాలని సూచించింది.

ఆర్టికల్ 200 (బిల్లుల ఆమోదం): 

     రాష్ట్ర శాసనసభలు ప్రజాప్రయోజనాల కోసం పాస్ చేసిన బిల్లులను గవర్నర్లు అనవసరంగా కాలయాపన చేయకూడదు లేదా కావాలని రాష్ట్రపతి ఆమోదం కోసం పంపకూడదు.

ఆర్టికల్ 263 (అంతర్-రాష్ట్ర మండలి) పై ప్రత్యేక సూచనలు:

     రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 263 ప్రకారం కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయం కోసం ఒక అంతర్-రాష్ట్ర మండలి (ఇంటర్-స్టేట్ కౌన్సిల్ - ISC) ని ఏర్పాటు చేసే అవకాశం ఉంది.

     మొదటి ARC సిఫార్సు ప్రకారం ఒక శాశ్వత అంతర్-రాష్ట్ర మండలిని తక్షణమే ఏర్పాటు చేయాలని కోరింది.

     జాతీయ ప్రాముఖ్యత ఉన్న అన్ని అంశాలు, ఆర్థిక విధానాలపై ఈ వేదిక ద్వారానే కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య చర్చలు జరగాలి. (గమనిక: ARC అడుగుజాడల్లోనే తదుపరి కాలంలో సర్కారియా కమీషన్‌తో 1990లో అంతర్-రాష్ట్ర మండలిని ఏర్పాటు చేశారు.)

4. వివిధ పరిపాలనా శాఖల నిర్వహణపై ARC సూచనలు:

ఎ) భారత ప్రభుత్వ నిర్వహణ (ప్రభుత్వ యంత్రాలు):

     ప్రభుత్వంలో మంత్రిత్వ శాఖలు మరియు విభాగాల సంఖ్యను తగ్గించి పరిపాలనను సరళీకృతం చేయాలి. వివిధ శాఖలను విలీనం చేయడం ద్వారా ఫైళ్ల కదలికలను వేగవంతం చేస్తుంది.

బి) వ్యవసాయ పరిపాలన:

     భారతదేశానికి వ్యవసాయమే జీవనాధారం. కాబట్టి వ్యవసాయ రంగానికి సంబంధించిన పథకాల అమలు బాధ్యత పూర్తిగా రాష్ట్రాలకే వదిలేయాలి. కేంద్ర ప్రభుత్వం కేవలం జాతీయ విధాన రూపకల్పన, అంతర్జాతీయ మార్కెటింగ్, సాంకేతిక సహాయం, నిధుల కేటాయింపులకే పరిమితం కావాలి.

సి) ఆర్థిక పరిపాలన (ఫైనాన్షియల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్):

     రాష్ట్రాల ఆర్థిక స్వావలంబన కోసం కేంద్రం నుండి రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ నిధుల బదిలీ (ఆర్థిక బదిలీలు) జరగాలి. బడ్జెట్ రూపకల్పనలో 'పర్‌ఫార్మెన్స్ బడ్జెటింగ్' (సాధించిన ఫలితాల ఆధారంగా నిధులు ఇవ్వడం) ప్రవేశపెట్టాలి. దీనివల్ల అవినీతి తగ్గుతుంది.

డి) న్యాయ శాఖ & మంత్రిత్వ శాఖ:

     సాధారణ కోర్టులలో కేసుల జాప్యాన్ని తగ్గించేందుకు 'అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ట్రిబ్యునళ్లను' బలోపేతం చేయాలి. ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల సమస్యలు, పన్నుల సమస్యలు ఇక్కడ త్వరగా పరిష్కరించడం వల్ల న్యాయవ్యవస్థపై భారం తగ్గుతుంది.

5. సివిల్ సర్వీసెస్ (IAS, IPS, IRS) సంస్కరణలు (2వ ARC స్పెషల్):

     ప్రభుత్వ విధానాలను ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లేది సివిల్ సర్వెంట్లే. అందుకే రెండవ ARC సివిల్ సర్వీసెస్ రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులను సూచించింది:

స్పెషలైజేషన్: 

     కేవలం జనరలిస్టులుగా కాకుండా, ఐఏఎస్ అధికారులకు ఐదు లేదా ఆరు రంగాలలో (ఉదాహరణకు: ఆర్థిక, ఆరోగ్యం, అంతర్గత భద్రత, వ్యవసాయం) ప్రత్యేక శిక్షణ ఇచ్చి, వారి నైపుణ్యానికి తగ్గ శాఖల్లోనే నియమించాలి.

పనితీరు ఆధారిత పదవీకాలం: 

     సివిల్ సర్వెంట్లు కేవలం సీనియారిటీ ఆధారంగా కాకుండా, వారి పర్ఫార్మెన్స్ ఆధారంగానే పదోన్నతులు పొందాలి. 20 ఏళ్ల సర్వీస్ పూర్తయ్యాక వారి పనితీరుపై కఠిన సమీక్ష జరిపి, అసమర్థులను పదవి నుండి తొలగించాలి.

ఈ-గవర్నెన్స్: 

     ఐటీ సాంకేతికతను ప్రభుత్వ శాఖల్లో పూర్తిగా వాడటం ద్వారా ప్రభుత్వ ఆఫీసుల చుట్టూ తిరిగే బాధ తగ్గుతుంది.

6. ఈ సంస్కరణలను అమలు చేస్తే దేశం ఎలా మారుతుంది? (అభివృద్ధి, సమగ్రతల విశ్లేషణ):

     ARC చేసిన సిఫార్సులను వంద శాతం అమలు చేస్తే, భారతదేశ రూపరేఖలు మారిపోతాయి.

దేశ సమగ్రత రక్షించబడుతుంది: 

     కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య రాజకీయ వైరుధ్యాలు తగ్గి, దేశం మొత్తం "ఒకే తాటిపై" నిలుస్తుంది. "కేంద్రం మమ్మల్ని తక్కువ చేస్తుంది " అనే ప్రాంతీయ అసంతృప్తులు, విచ్ఛిన్నకర ధోరణులు నశిస్తాయి.

ఆర్థిక సమాచారం: 

     నిధుల సద్వినియోగం పెరిగి, అవినీతి అడుగంటిపోతుంది. 'ఈ-గవర్నెన్స్' మరియు సులభతర పరిపాలన వల్ల విదేశీ పెట్టుబడులు దేశానికి పోటెత్తుతాయి.

రైతుకు మేలు: 

     వ్యవసాయ నిర్దేశిత స్థానిక అవసరాలకు తగ్గట్టు రాష్ట్రాలు తీసుకోవడం వల్ల క్షేత్రస్థాయిలో రైతులకు సత్వర సాయం అందుతుంది, దేశ ఆహార భద్రత పెరుగుతుంది.

సామాన్యుడికి వేగవంతమైన న్యాయం: 

     ట్రిబ్యునళ్ల ఏర్పాటు వల్ల కోర్టుల చుట్టూ ఏళ్ల తరబడి తిరిగే పని తప్పుతుంది. సామాన్యుడికి తక్కువ ఖర్చుతో త్వరగా న్యాయం జరుగుతుంది.

     పరిపాలనా సంస్కరణలు అనేవి ఒక దేశానికి వెన్నెముక లాంటివి. మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా వ్యవస్థలను మార్చుకోకపోతే దేశం వెనకబడిపోతుంది. 

     ARCలను చిత్తశుద్ధితో అమలు చేసినప్పుడే భారతదేశం ఒక "ఆర్థిక సూపర్ పవర్" గా మారి ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన "సహకార సమాఖ్య ప్రజాస్వామ్య దేశం" (సహకార సమాఖ్య) గా అవతరిస్తుంది.

మీ అభిప్రాయాన్ని పంచుకోండి:

    "మిత్రులారా! మీ అభిప్రాయం ప్రకారం, ప్రస్తుత రోజుల్లో ఐఎస్, ఐపీఎస్ అధికారుల వ్యవస్థలో రాజకీయ జోక్యం పెరుగుతుందా? 

     ARC సూచించినట్లు 20 ఏళ్ల తర్వాత అధికారుల పనితీరును సరిగ్గా సమీక్షించి తీసేసే విధానం ఉందా? కింద కామెంట్ సెక్షన్‌లో మీ ఆలోచనలను పంచుకోండి!"

 ధన్యవాదాలు 🌹🌹